Etiket değil teknik içerik önemlidir
Bir ürüne yapay zekâ, algoritma veya otomasyon denmesi tek başına patentlenebilirlik sağlamaz. Sistem hangi teknik problemi nasıl çözüyor sorusuna cevap gerekir. İş verisini sıraya koymakla bir cihazın ölçüm veya kontrol işleyişini değiştirmek aynı açıklama değildir.
Türkiye için SMK 82 ve 83 temel kaynaklardır. Buluş niteliğinde sayılmayan konular, patentin yalnız bu konu veya faaliyetin kendisine ilişkin olması halinde dışarıda kalır. Teknik konunun belirlenmesi, yenilik ve buluş basamağı incelemesini ortadan kaldırmaz. Bir bilgisayar eklemekle bütün koşulların sağlandığı varsayılmamalıdır.
EPO yaklaşımı ne anlatır, ne anlatmaz?
EPO’nun 2026 AI/makine öğrenmesi kılavuzu soyut hesaplama modelleriyle teknik probleme teknik çözüm katkısını ayırır. Bu Avrupa başvuru uygulamasına ilişkin kaynaktır; Türkiye dosyasına aynen otomatik karar gibi taşınmamalıdır. Teknik araç kullanımıyla ilgili kapsam dışılık eşiğinin geçilmesi de bütün patent koşullarının sağlandığı anlamına gelmez.
Bir modelin doğru sınıflandırma yapması tek başına teknik amaç açıklaması olmayabilir. Verinin ne olduğu, sonucun teknik sistemde nasıl kullanıldığı ve hangi etkiyi sağladığı anlatılmalıdır. Yalnız hızlı, sağlam veya akıllı gibi sıfatlar teknik katkının açıklaması değildir.
AI dosyasında ne açıklanmalı?
Girdiler, işleme adımları, modelin teknik sistemle ilişkisi ve çıktının nasıl kullanıldığı gösterilmelidir. Teknik etkinin belirli veri özelliklerine dayanması halinde bu özelliklerin açıklama yeterliliği açısından önemi incelenir. Gizli veri setinin tamamını herkese açık forma yüklemekle yeterli açıklama sağlandığı varsayılmamalıdır.
Test ve karşılaştırmalar iddia edilen etkiyi anlamaya yardım edebilir. EPO kaynağı yalnız iddia beyanının yeterli olmadığını açıklar; hangi kanıtın gerekli olduğu konuyla ilişkilidir. Teknik metin, istemler ve uygulama örnekleri aynı çözümü anlatmalıdır. Sonradan yeni teknik katkıyı eski metne serbestçe ekleme yaklaşımı doğru değildir.
Temsili örnek: İş tahmini ve cihaz kontrolü
Varsayımsal ilk yazılım yalnız geçmiş satış verilerinden ticari talep tahmini çıkarır. İkinci sistem sensör verisini kullanıp bir makinenin çalışma parametresini değiştirir. İki örnek ayrı teknik sorular doğurur; biri kesin reddedilir, diğeri kesin kabul edilir şeklinde sonuç verilemez.
İkinci sistemde modelin hangi teknik ilişkiyi değiştirdiği, önceki çözümlerin ne yaptığı ve etkinin nasıl doğduğu açıklanır. İlk sistemin de gerçek içeriği kendi bağlamında değerlendirilir. Örneklerin amacı AI etiketinden değil teknik açıklamadan hareket etmektir.
Hak ve sahiplik dosyasını ayrı kurun
Yazılımın adı marka konusu, teknik çözümü patent değerlendirmesi, geliştirici ve veri ilişkileri ise ayrı sözleşme/sahiplik soruları olabilir. AI aracının kullanılması insan katkısı, buluşçu ve başvuru sahibi bilgilerinin incelenmesini gereksiz yapmaz. Bu konular kesin kayıt ve katkı bilgileriyle ele alınmalıdır.
- Teknik problem ve etkiyi sıfat kullanmadan anlatın.
- Program, cihaz ve veri ilişkisini gösterin.
- Önceki teknik bilgiyle farkı belirleyin.
- Türkiye ile EPO değerlendirmesini ayırın.
- İstem desteği, gizlilik ve katkı kayıtlarını koruyun.
Sık sorulan sorular
Yazılım hiç patentlenemez mi?
Programın kendisiyle yazılım içeren teknik çözüm ayrılmalıdır. Konu, teknik katkı ve diğer koşullar somut olarak değerlendirilir.
AI kullanmak tek başına buluş basamağı sağlar mı?
Hayır. Etiket değil teknik çözümün önceki bilgiyle ilişkisi önemlidir. Yenilik ve buluş basamağı ayrıca incelenir.
EPO kılavuzu Türkiye’de aynı kararı garanti eder mi?
Hayır. EPO Avrupa başvuru bağlamıdır; Türkiye için ilgili mevzuat ve dosya koşulları ayrıca değerlendirilir.