Sözleşme türü hangi sonucu doğurur?
Sadece üretime izin vermek isteyen tarafın, sahipliği bütünüyle aktaran devir metnini imzalaması beklenen sonucu değiştirebilir. Tersine tasarımı satın aldığını düşünen işletmeye yalnız kullanım izni verilmiş olabilir. Sözleşme başlığı kadar hükümlerin gerçek içeriği ve sicil talebi de incelenmelidir.
| Kontrol | Devir | Lisans |
|---|---|---|
| Ana amaç | Hak sahipliğini aktarmak | Belirli kullanıma izin vermek |
| Şekil | Yazılı ve noter onaylı geçerlilik koşulu | Yazılı şekil; lisansa özgü koşullar ayrıca |
| Ticari kapsam | Hangi tasarımın aktarıldığı | Hangi kullanım, ürün, alan ve sürenin izinli olduğu |
| Takip | Yeni sahip, kayıt ve takvim | Hak sahibiyle kullanım/denetim ilişkisi |
Tasarım kimliğini görsellerle bağlayın
Aynı ürün adı farklı modelleri içerebilir. Kayıt numarası, tasarım görselleri, model kodu ve varsa uluslararası ülke ilişkisi sözleşme ekinde anlaşılır biçimde yer almalıdır. Yalnız koleksiyon adı, bütün tasarımların ve diğer hakların geçtiğini göstermeyebilir.
Kalıp, teknik çizim, dijital kaynak dosyası ve marka kaydı ayrı varlıklardır. Tasarımın devri bunların tamamını otomatik aktarıyor varsayılmamalıdır. Teslim edilecek fiziksel ve dijital malzemeler, erişim yetkisi ve kabul koşulları ayrıca listelenebilir.
Ortak sahiplik ve bölünmezlik sorusu
SMK 70 ortak sahipliğe ilişkin kurallar içerir. Üçüncü kişiye kullanım lisansı için hak sahiplerinin oybirliği düzeni ve belirli şartlarda mahkeme yoluna ilişkin hüküm bulunur. Tek paydaşın diğerlerini hiç değerlendirmeden bütün tasarım için izin vermesi varsayılmamalıdır.
Aynı madde tasarım başvurusu veya tasarımın devir ya da üzerlerinde hak tesisi için bölünemeyeceğini düzenler. Bunu ürün kataloğundaki bağımsız tasarımların listelenmesiyle karıştırmayın. Hangi kayıt ve hak üzerinde işlem yapıldığı doğru tanımlanmalıdır.
Noter ve sicil kaydını ayrı kontrol edin
Devir sözleşmesinin noter onaylı şekli ile işlemin sicile kaydı iki ayrı adımdır. SMK 148/5, kayıt için talep, ücret ve diğer koşulları; kayıtsız işlemin iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesine ilişkin sınırı düzenler. Sadece sözleşme veya sadece ödeme dekontuyla bütün süreç tamamlandı sayılmaz.
Yurtdışı tasarım veya Hague kaydı varsa ilgili sistem ve ülke kayıtları ayrı incelenir. Türkiye’de yapılan işlem bütün yabancı kayıtları kendiliğinden aynı biçimde güncellemez. Hak ve ülke listesi devir veya lisans planında görünmelidir.
Temsili örnek: Üretim izni ve kalıp teslimi
Varsayımsal mobilya işletmesi başka üreticiye belirli tasarımı üretme izni verirken kalıbı da teslim eder. Kalıp teslimi tek başına tasarımın sahipliğinin geçtiği anlamına gelmez. Taraflar kullanım iznini, malzeme teslimini ve kayıt işlemlerini ayrı tanımlar. İş bitiminde hangi dosya ve malzemenin geri verileceği de açıklanır.
- Kayıt ve model görsellerini doğrulayın.
- Devir mi kullanım izni mi verildiğini açık yazın.
- Ortak sahiplik ve yetkiyi kontrol edin.
- Noter ve sicil gereksinimini işlem türüne göre ayırın.
- Kalıp, kaynak dosyası ve diğer hakları ayrıca tanımlayın.
Sık sorulan sorular
Kalıbı satın almak tasarım hakkını da geçirir mi?
Bunu varsaymayın. Fiziksel varlık ile tasarım hakkı ayrı tanımlanmalıdır; sözleşme ve kayıt incelenir.
Tasarım devrinde noter şart mı?
SMK 148/4 devir sözleşmesinin geçerliliğini noter onaylı şekle bağlar. Sicil işlemi ayrıca değerlendirilir.
Bir ortak tek başına bütün tasarım için lisans verebilir mi?
Ortak sahiplikte SMK 70’in oybirliği ve ilgili koşulları incelenmelidir; bütün tasarım üzerinde tek başına yetki varsayılmamalıdır.