Gerekçe ve merci karşılaştırması
6769 sayılı Kanunun 25, 26 ve 27. maddeleri ayrımın temelidir. Başka bir markaya benzemesi nedeniyle başlangıçtan beri tescil edilmemesi gerektiği iddiasıyla yıllardır ciddi kullanılmadığı iddiası aynı yol değildir. Yanlış isimle talep hazırlamak yerine olayın hangi kanunî başlıkla ilişkili olduğu belirlenir.
| Başlık | Hükümsüzlük | İptal |
|---|---|---|
| Temel dayanak | SMK 25: 5 veya 6. maddelerdeki nedenler | SMK 26: kanunda sayılan iptal halleri |
| Karar mercii | Mahkeme | TÜRKPATENT |
| Örnek sorun | Önceki hak veya ayırt edicilik sorunu | Ciddi kullanmama, yaygın ad haline gelme, yanıltıcı kullanım |
| Genel zaman etkisi | Başvuru tarihinden itibaren | İptal talebinden itibaren; koşulları varsa daha erken oluşma tarihi |
| Kısmi karar | İlgili mal/hizmetler için mümkün | İlgili mal/hizmetler için mümkün |
İptal yalnız kullanmamadan ibaret değildir
Kullanmama önemli bir iptal başlığıdır: tescilden itibaren beş yıl içinde haklı neden olmadan ciddi kullanmama veya kullanıma beş yıl kesintisiz ara verme. Ancak SMK 26, sahibinin davranışı veya önlem almaması sonucu markanın ilgili mal/hizmet için yaygın ada dönüşmesini ve sahibinin veya izniyle yapılan kullanımın halkı yanıltmasını da düzenler. Ortak ve garanti markalarına ilişkin başka koşullar da vardır.
Bu nedenler belge ihtiyacını değiştirir. Kullanım dosyasında ticari kayıtlar öne çıkarken yaygın ad veya yanıltıcı kullanım iddiasında olayın niteliğini gösteren farklı veriler gerekebilir. Bir iptal talebine bütün nedenleri kanıtsız eklemek, talebi güçlendiren bir yöntem değildir.
Hükümsüzlükte hangi geçmiş incelenir?
Hükümsüzlükte tescile engel olduğu ileri sürülen neden ve önceki hak ilişkisi önem taşır. Kayıtların tarih, sahip ve kapsam bilgileri doğru olmalıdır. Kanunda kullanım sonucu ayırt edicilik, bazı önceki hak ilişkilerinde sessiz kalma ve kullanım ispatı gibi değerlendirmeyi etkileyebilecek koşullar da bulunur. Tek bir benzer isim ekranıyla sonuç verilmez.
Mahkemede yürüyen hükümsüzlük, Kurum içi itirazın sınırsız devamı gibi düşünülmemelidir. Taraf, temsil, masraf ve işlem kuralları ayrıca ele alınır. Kurum nezdinde verilen hizmetin mahkeme temsilini de içerdiği varsayılmamalıdır.
Zaman etkisi neden önemlidir?
SMK 27’de hükümsüzlük ve iptalin etkileri ayrılır. Hükümsüzlük genel olarak başvurudan itibaren; iptal ise genel olarak talep tarihinden itibaren sonuç doğurur. İptal nedeninin daha önce oluştuğu belirlenirse talep üzerine o tarihe yönelik değerlendirme mümkündür. Kanundaki istisnalar nedeniyle geçmişteki bütün sözleşme ve kararların otomatik aynı şekilde etkilendiği söylenemez.
Temsili örnek: İki farklı itiraz nedeni
Varsayımsal işletme hem eski markasına benzeyen hem uzun süredir kullanılmadığını düşündüğü bir kayıt bulur. İlk iddia için önceki hak ve tescil koşulları, ikinci için kullanım dönemi ve belgeler ayrı incelenir. Tek bir iptal dilekçesine hepsini aynı hukuki yoldan eklemek yerine doğru merci ve gerekçe planı kurulur.
- Hedef kaydı son sahibi ve kapsamıyla doğrulayın.
- İddianın tescil koşuluna mı sonraki duruma mı ilişkin olduğunu ayırın.
- Gerekçe ve delilleri eşleştirin.
- Merci ve temsil kapsamını belirleyin.
- İstenen kararın kapsam ve zaman etkisini değerlendirin.
Sık sorulan sorular
Beş yıl dolunca marka otomatik iptal olur mu?
Hayır. İlgili koşullara dayalı talep ve inceleme gerekir. Sicilin kendiliğinden silindiği varsayılmamalıdır.
TÜRKPATENT hükümsüzlük kararı da verir mi?
SMK 25 kapsamındaki marka hükümsüzlüğü mahkemeye aittir. SMK 26’daki idarî iptal farklı yetkidir.
İptal ile bütün geçmiş haklar aynı gün yok mu sayılır?
Zaman etkisi hükümsüzlükten farklıdır; SMK 27’nin genel kuralları ve istisnaları birlikte incelenmelidir.
